Barkod Nedir? Barkod Çeşitleri Nelerdir?

Kısaca

Barkod, ürün bilgisini kalın-ince çubuklar ve boşluklarla kodlayan, okuyucuyla saniyede okunan bir tanımlama sistemidir. Türkiye'de perakende ürünler için EAN-13 barkodu kullanılır; numaralar TOBB bünyesindeki GS1 Türkiye'den alınır. İşletme içi kullanım için ise 2 ile başlayan iç barkodları kendiniz üretebilirsiniz.

Güncelleme (22 Eylül 2026): Yazı barkod alma adımları, kontrol hanesi hesabı ve işletmede barkod kullanımı bölümleriyle yenilendi.

Barkod Nedir?

Barkod, kalın ve ince çubuklarla, bu çubuklar arasındaki boşluklardan oluşan dizidir. Çubukların ve boşlukların yan yana dizilmesiyle 0-9 arası rakamlar, harfler ve nokta, virgül gibi işaretler simgelenir. Bir karakterin çubuklarla nasıl gösterileceği barkod alfabesi (symbology) ile tanımlanır. Barkodun kendisi bir bilgi taşımaz; yalnızca bir numaradır. O numaranın hangi ürüne, fiyata ve stoğa karşılık geldiğini stok takip programınızdaki ürün kartı belirler.

Barkod Nasıl Çalışır?

Barkod okuyucu, çubuklara ışık gönderir; koyu çubuklar ışığı emer, açık boşluklar yansıtır. Yansıyan ışık elektrik sinyaline çevrilir ve bu sinyal barkod alfabesine göre rakama dönüştürülür. Okuyucu, sonucu klavyeden yazılmış gibi bilgisayara iletir. Bu yüzden barkodlu satışta kasiyer ürünü aramaz, okutur; sayımda ise elle yazmak yerine raftaki ürünleri sırayla okutur.

Barkod Çeşitleri Nelerdir?

Barkodlar tek boyutlu (1D) ve iki boyutlu (2D) olarak ikiye ayrılır. En yaygın kullanılanlar EAN-13, EAN-8, UPC, Code 39, Code 128 ve QR koddur.

1. UPC Barkodu

Çoğunlukla ABD ve Kanada'da kullanılan uluslararası ürün kodudur (Universal Product Code). Yalnızca sayılardan oluşur; UPC-A 12 basamaklı, UPC-E 6 basamaklıdır.

2. EAN Barkodu

Perakende ürünlerin numaralandırılmasında kullanılır ve Avrupa ile Türkiye'de standarttır. Yalnızca sayılardan oluşur; 8 basamaklı EAN-8 ve 13 basamaklı EAN-13 olarak ikiye ayrılır.

2.1. EAN-13 Barkodu

EAN-13 kodu 3-4-5-1 sayıdan oluşan 4 gruba ayrılmış 13 haneden oluşur. İlk üç hane barkodun alındığı ülkeyi gösterir; Türkiye için 869'dur. Sonraki 4 hane (bazı firmalarda daha uzun) firma önekidir ve GS1 Türkiye tarafından yalnızca o firmaya verilir. Üçüncü grup firmanın kendi ürünlerine verdiği ürün numarasıdır; aynı numara iki farklı ürün için kullanılamaz. Son hane kontrol hanesidir.

EAN-13 Kontrol Hanesi Nasıl Hesaplanır?

Kontrol hanesi, okuyucunun barkodu doğru okuyup okumadığını anlamak için kullanılır ve ilk 12 haneden hesaplanır:

1. Sağdan başlayarak haneleri tek, çift diye sırayla ayırın.
2. Tek hanedeki sayıları toplayıp 3 ile çarpın.
3. Çift hanedeki sayıları toplayın.
4. İki sonucu toplayın. Toplam 10'un katıysa kontrol hanesi 0'dır; değilse 10'un bir sonraki katına tamamlayan sayı kontrol hanesidir.

Görseldeki barkod için: tek haneler 6+4+1+0+0+1 = 12, ×3 = 36; çift haneler 8+9+0+6+0+0 = 23; toplam 59; 60'a tamamlayan sayı 1 kontrol hanesidir.

2.2. EAN-8 Barkodu

Küçük ambalajlar için kullanılır. İlk üç hane ülke, sonraki dört hane firma, son hane kontrol hanesidir. EAN kodları yalnızca işletme içinde kullanılacaksa EAN-8'de ilk hane 0, EAN-13'te ilk hane 2 olmalıdır; bu rakamlarla başlayan ülke kodu olmadığı için pazardaki ürünlerle karışmaz.

3. Interleaved 2 of 5 (ITF-14)

Yalnızca rakamlardan ve çift sayıda haneden oluşur; koli ve paket üzerinde kullanıldığı için "koli kodu" da denir. 14 hanelidir: ülke, firma, koli kodu ve kontrol hanesi. Okuma hatalarını azaltmak için üstünde ve altında sınır çizgileri bulunur.

4. Code 39

En yaygın genel amaçlı barkoddur; rakamları, büyük harfleri ve bazı özel karakterleri (-, %, *, $) kodlar. Her zaman yıldız (*) ile başlar ve biter. Endüstriyel etiketleme ve demirbaş takibinde sık kullanılır.

5. Code 128

Yüksek yoğunluklu, hem rakam hem harf kodlayan barkoddur. Lojistik, kargo, sipariş ve depo etiketlerinde standarttır; stok programlarının ürettiği iç barkodlarda da tercih edilir.

6. Code 93

Code 39'un daha sıkıştırılmış halidir; lojistikte ve elektronik bileşenlerin tanımlanmasında kullanılır.

7. Codabar

Kütüphane, kan bankası ve kargo etiketlerinde kullanılır. Yalnızca rakamlar ve birkaç özel karakter kodlanır; başında ve sonunda a, b, c, d harflerinden biri bulunur.

8. GS1 DataBar

Perakende kasa noktalarında, kuponlarda ve taze gıda gibi değişken ağırlıklı ürünlerde kullanılır; küçük alana son kullanma tarihi gibi ek bilgi sığdırır.

9. MSI

Çoğunlukla raf etiketlerinde ve depo stok yönetiminde kullanılan yalnızca rakam içeren bir barkoddur.

10. PDF417

İki boyutlu barkoddur; küçük alana yaklaşık 2.000 karakter sığdırır. Kimlik kartları, ehliyet ve uçuş kartlarında kullanılır.

11. DataMatrix

Kare biçimli iki boyutlu koddur. Türkiye'de ilaç kutularındaki karekod (İTS) DataMatrix standardındadır; elektronik parça ve medikal ürünlerde de yaygındır.

12. QR Kod

En bilinen iki boyutlu koddur; web adresi, ödeme bilgisi veya ürün detayı gibi uzun verileri taşır ve telefon kamerasıyla okunur. Perakendede ürün barkodunun yerini almaz, onu tamamlar.

Barkod Nasıl Alınır?

Ürünlerinizi market, zincir mağaza veya pazaryerinde satacaksanız barkodun dünya genelinde benzersiz olması gerekir. Türkiye'de bu numaralar TOBB bünyesindeki GS1 Türkiye tarafından verilir. Süreç şu adımlarla ilerler:

1. GS1 Türkiye'ye üyelik başvurusu: Firma bilgileri, vergi levhası ve ticaret sicil belgeleriyle online başvuru yapılır. Bir defalık giriş ücreti ve yıllık aidat ödenir; tutar firmanın ciro ve ürün sayısına göre değişir.
2. Firma öneki (GCP) tahsisi: GS1, firmanıza 869 ile başlayan bir firma öneki verir. Bu önekle üretebileceğiniz ürün numarası sayısı, seçtiğiniz kapasiteye bağlıdır (örneğin 100, 1.000 veya 10.000 ürün).
3. Ürün numaralarının atanması: Her ürün, renk ve beden varyantı için ayrı bir numara verilir. Numaraları GS1'in üye paneline ya da stok programınıza kaydedersiniz.
4. Barkodun basılması: Numara, barkod yazıcı veya etiket matbaasında EAN-13 formatında basılır. Ambalaj üzerinde en az 30×20 mm boyut ve yeterli beyaz alan (sessiz bölge) bırakılmalıdır.

Ürünleriniz yalnızca kendi dükkânınızda satılacaksa GS1 üyeliği gerekmez: 2 ile başlayan iç barkodları stok programınız otomatik üretir ve yazdırır. Pazaryerine açıldığınızda GS1 barkoduna geçersiniz.

İşletmede Barkod Nasıl Kullanılır?

Barkodun asıl faydası ürün tanımlamada değil, işlerin hızlanmasında görülür:

• Hızlı satış: Kasada ürün okutulur, fiyat ve KDV oranı ürün kartından otomatik gelir, fiş veya e-arşiv fatura anında kesilir.
• Stok sayımı: Raftaki ürünler el terminali veya telefonla okutulur, sayım listesi programa aktarılır; sistemdeki miktarla fark raporu alınır.
• Mal kabul ve sevkiyat: Gelen irsaliyedeki ürünler okutularak stoğa girer, sevk edilenler okutularak düşer. Elle giriş hatası ortadan kalkar.
• Raf ve depo etiketi: Ürünün hangi raf ve depoda olduğu barkodla eşleştirilir; toplama süresi kısalır.

Evobulut stok takip programında ürün kartına GS1 barkodunu girer ya da iç barkodu tek tıkla üretirsiniz; barkod yazıcıdan etiket basar, hızlı satış ekranında okutarak satış yapar ve sayım modülüyle envanteri barkodla kontrol edersiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Barkod ücretsiz alınabilir mi?

Dünya genelinde geçerli GS1 barkodu için üyelik ücreti ve yıllık aidat ödenir. Yalnızca kendi işletmenizde kullanacaksanız 2 ile başlayan iç barkodları ücretsiz olarak stok programınızdan üretebilirsiniz.

Türkiye barkodu kaç ile başlar?

Türkiye'de GS1 tarafından verilen EAN-13 barkodları 868 veya 869 ile başlar. Bu önek barkodun alındığı ülkeyi gösterir, ürünün üretildiği ülkeyi değil.

Barkod ile karekod arasındaki fark nedir?

Barkod tek boyutludur ve yalnızca bir numara taşır; karekod (QR, DataMatrix) iki boyutludur ve adres, tarih, seri numarası gibi daha uzun veriyi kodlar. Perakende kasalarında ürün tanımlamada barkod, ek bilgi ve ödeme gibi işlerde karekod kullanılır.

Aynı barkodu iki ürüne verebilir miyim?

Hayır. Her ürün ve varyant (renk, beden, gramaj) için ayrı barkod gerekir. Aynı barkod iki ürüne verilirse kasada yanlış ürün satılır ve stok raporları bozulur.

Bulut tabanlı Evobulut'u 14 gün ücretsiz deneyerek barkodlu satış ve sayımı kendi ürünlerinizle test edebilirsiniz.