Protestolu Senet Nedir? Süresi, Masrafı, Kaldırılması ve Muhasebe Kaydı (2026)

Müşterinizden aldığınız senedin vadesi geçti, ödeme gelmedi ve bankanız "senet protesto edildi" diye aradı. Ya da tersi: verdiğiniz bir senet protestolu senet olarak kayda geçti ve bunun banka ilişkilerinizi nasıl etkileyeceğini merak ediyorsunuz. Bu rehberde protestolu senedin ne olduğunu, kaç iş gününde protesto edildiğini, masrafı kimin ödediğini, protestonun nasıl kaldırıldığını ve muhasebede nasıl kaydedildiğini resmî kaynaklara dayanarak, tarihli bir örnekle anlatıyoruz.

Yazı hem senedi alan (alacaklı) hem de senedi veren (borçlu) işletmeler için hazırlandı. Son bölümde vadeleri ve senet durumlarını bir çek senet takip programı ile nasıl izleyebileceğinizi de gösteriyoruz.

Kısa cevap: Protestolu senet, vadesinde ödenmediği noterin düzenlediği resmî bir belgeyle (ödememe protestosu) tespit edilmiş senettir. Vadeli senette protesto, vade gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmelidir; çekilmezse alacaklı cirantalara başvurma hakkını kaybeder. Borç ödendiğinde protesto geriye dönük silinmez; senet bankaya verilmişse Risk Merkezi'ndeki kayıt "protestosu kaldırılan senet" olarak güncellenir.

Protestolu senet nedir?

Günlük dilde senet dediğimiz belge, hukuki adıyla bono ya da emre yazılı senettir: Düzenleyen kişi, belirli bir tutarı belirli bir tarihte (vadede) ödeyeceğini kayıtsız şartsız taahhüt eder. Vade geldiğinde senedi elinde tutan kişi, yani hamil, ödemeyi ister. Ödeme yapılmazsa bunun noter tarafından resmî bir belgeyle tespit edilmesine ödememe protestosu, bu işlemin yapıldığı senede de protestolu senet denir.

Türk Ticaret Kanunu (TTK), ödememenin "ödememe protestosu denilen resmî bir belge ile belirlenmesi" zorunluluğunu getirir ve protestonun noterlikçe düzenlenmesini şart koşar (TTK madde 714 ve 715). Bu kurallar kanunda poliçe için yazılmıştır ve TTK madde 778'deki yollama ile bonoya da uygulanır.

Protesto ile ödememe resmî olarak ispatlanır, cirantalara başvurma hakkı korunur ve senet bankaya tahsile ya da teminata verilmişse bilgi TBB Risk Merkezi raporuna yansır. Çek de bir kambiyo senedidir ancak ödenmemesi farklı kurallara bağlıdır; çeki doğru düzenlemek için çek nasıl doldurulur rehberimize bakabilirsiniz.

Protestolu ve protestosuz senet farkı

"Protestosuz senet" günlük dilde hiç protesto edilmemiş, sorunsuz senedi anlatır. Hukuki anlamda ise üzerinde "gidersiz" veya "protestosuz" kaydı bulunan senettir. TTK madde 722'ye göre düzenleyen, ciranta veya aval veren kişi bu kaydı yazıp imzalayarak hamili protesto çektirme yükünden kurtarabilir; senedi süresinde ödemeye sunma ve ihbar yükümlülüğü ise devam eder.

Senet ne zaman protesto edilir?

Protesto süresi kanunda açıkça yazılıdır ve kaçırılması alacaklıya hak kaybettirir. Süre, senedin vadesinin nasıl yazıldığına göre değişir.

Vadeli senette 2 iş günü

Belirli bir tarihte ödenecek senette ödememe protestosu, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmek zorundadır (TTK madde 714/3). Sürenin başladığı gün, yani vade günü hesaba katılmaz (TTK madde 753). Vade pazara veya resmî tatile denk gelirse ödeme ancak izleyen ilk iş günü istenebilir; sürenin son günü tatile denk gelirse süre ilk iş gününe uzar (TTK madde 752).

• Örnek: Vadesi 16 Kasım 2026 pazartesi olan senet için protesto en geç 18 Kasım 2026 çarşamba günü çekilmelidir.
• Ek süre yoktur: Senetlerde kanuni veya yargısal atıfet (ödeme mühleti) süresi geçerli değildir (TTK madde 754). Borçlunun "yarın öderim" sözü protesto süresini uzatmaz.

Görüldüğünde ödenecek ve vadesiz senet

Vadesi yazılmamış senet, görüldüğünde ödenecek senet sayılır (TTK madde 777/2). Böyle bir senedin düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl içinde ödeme için ibraz edilmesi gerekir; düzenleyen bu süreyi kısaltabilir veya uzatabilir (TTK madde 704). Ödememe protestosu da bu ibraz süresi içinde çekilir.

Bankaya tahsile veya teminata verilen senet nasıl protesto olur?

Senedi bankaya tahsile verdiğinizde vadede tahsilatı banka takip eder. Uygulamada ödeme gelmezse banka, sözleşmeniz ve talimatınız doğrultusunda senedi süresi içinde notere protesto ettirir, masrafları hesabınıza yansıtır ve senedi protesto belgesiyle size iade eder. Teminattaki senette süreç benzerdir; kredi sözleşmenize göre banka teminatı tamamlamanızı isteyebilir.

Bankaya tahsile veya teminata verilen ve kimlik numarası içeren senetlerin protesto ve protesto kaldırma bilgileri TBB Risk Merkezi raporunda yer alır. Yani bankadaki senet protesto olduğunda konu iki firma arasında kalmaz.

Senet protesto olursa ne olur?

Borçlu için: Risk Merkezi, faiz, icra

• Risk Merkezi kaydı: Ödememe protestoları Risk Merkezi'ne bildirilir ve üye banka ve finansal kuruluşlarla dönemsel olarak paylaşılır (TBB Risk Merkezi Yönetmeliği madde 9 ve 10). Bankalar bu bilgiyi kredi değerlendirmesinde kullanabilir.
• Faiz ve masraf: Alacaklı, senet bedelinin yanında vadeden itibaren faizi, protesto ve ihbar giderlerini ve senet bedelinin binde üçünü aşmayan komisyonu isteyebilir (TTK madde 725).
• Kambiyo takibi: Alacaklı, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatabilir (İcra ve İflas Kanunu madde 167). Ödeme emrini alan borçlunun ödemek için 10 günü, imzaya veya borca itiraz için icra mahkemesine başvurmak üzere 5 günü vardır (İİK madde 168).

Senedi düzenleyen asıl borçlu, poliçeyi kabul eden kişi gibi sorumludur (TTK madde 779). Bu yüzden protesto çekilmemiş olsa bile düzenleyene karşı takip yapılabilir; protestonun asıl önemi cirantalar içindir.

Alacaklı için: kambiyo takibi ve cirantalara başvuru

Senet size ciro yoluyla geldiyse, süresinde çekilmiş protesto, sizden önce senedi ciro eden firmalara başvurmanın şartıdır. Düzenleyen, cirantalar ve aval verenler hamile karşı müteselsil sorumludur; her birine, bazılarına veya hepsine birden başvurabilirsiniz (TTK madde 724).

Protesto gününü izleyen dört iş günü içinde kendi cirantanıza ve senedi düzenleyene ödememeyi bildirmeniz gerekir (TTK madde 723). Bu ihbarı yapmamak başvurma hakkını düşürmez, ancak ihmalden doğan zarardan senet bedeliyle sınırlı olarak sorumlu olursunuz.

Protesto çekilmezse ne olur?

Protesto süresini kaçıran hamil, senedi düzenleyen dışındaki cirantalara ve diğer borçlulara karşı haklarını kaybeder (TTK madde 730). Elinizde yalnızca asıl borçluyu takip etme imkânı kalır. Ayrıca protestodan veya protesto süresi geçtikten sonra yapılan ciro, yalnızca alacağın temliki (devri) hükmünü doğurur (TTK madde 690).

Protesto masrafı ne kadar, kim öder?

Protesto masrafı birkaç kalemin toplamıdır. 2026 için resmî kaynaklardan doğrulanabilen kalemler şunlardır:

• Protesto harcı: Muhataba tebliğ edilecek her nüsha için 411,60 TL (Harçlar Kanunu (2) sayılı tarife; tutar 98 Seri No'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli).
• Noter ücreti: Alınan harcın yüzde 30'u, en az 58,82 TL (2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi madde 1). Tek nüshalık bir protestoda bu, 411,60 TL'nin yüzde 30'u olan 123,48 TL'dir.
• Yazı ücreti: Noterin yazdığı kâğıtların dairede kalan nüshası ile asıl ve örneklerinin her sayfası için 80,68 TL (aynı tarife, madde 3).
• Diğer giderler: Tebligat gideri, vergiler ve senet bankadan protesto ettirildiyse bankanın kendi ücret ve komisyonu.

Toplam tutar; protesto edilecek kişi sayısına (her borçlu ve ciranta için ayrı tebliğ nüshası), sayfa sayısına ve bankanın ücretlerine göre değişir. Kesin tutarı protestoyu çekecek noterden veya senedi verdiğiniz bankadan öğrenin.

Masrafı ilk aşamada protestoyu çektiren hamil öder, ardından senet bedeli ve faizle birlikte borçludan veya cirantadan ister (TTK madde 725). Senedi düzenleyen "gidersiz" kaydı koyduğu hâlde protesto çektirilmişse masraf hamilde kalır; kaydı bir ciranta ya da aval veren koymuşsa masrafı senetten sorumlu herkes tazmin eder (TTK madde 722).

Protestolu senet nasıl ödenir ve kaldırılır?

Ödeme, çekilmiş protestoyu geriye dönük ortadan kaldırmaz. "Protestonun kaldırılması" borcun ödendiğinin kayda geçmesidir; Risk Merkezi raporunda bu senetler "protestosu kaldırılan senet" olarak ayrıca izlenir. Borçluysanız şu sırayı izleyin:

1. Senedin kimde olduğunu öğrenin. Ödemeyi senedi elinde tutana yapın: ilk alacaklı, senedi ciro yoluyla alan firma ya da tahsile verilmişse banka.
2. Toplam borcu netleştirin. Senet bedeline faiz, protesto ve ihbar giderleri ve varsa komisyon eklenir (TTK madde 725). İcra takibi başlamışsa ödeme, ödeme emrinde yazan icra dairesi hesabına yapılır (İİK madde 168).
3. Senedin aslını ve protesto belgesini geri alın. Ödeyen borçlu, senedin ve protesto belgesinin bir makbuzla birlikte kendisine verilmesini isteyebilir (TTK madde 727).
4. Kaydı kontrol edin. Senet bankaya verilmişse Risk Merkezi raporunuzda kaydın "protestosu kaldırılan senet" olarak güncellendiğine bakın. Hatalı veya eksik kayıt için düzeltme talebini kaydı bildiren bankaya iletin; Risk Merkezi düzeltmeyi üyeden gelen bildirimle yapar.

Risk Merkezi'nin raporla ilgili resmî açıklamalarında senet kayıtları için bir silinme süresi belirtilmiyor; protestolu ve protestosu kaldırılan senetler en yeniden geriye doğru en fazla 50 kayıt olarak listeleniyor. "Ödeyince şu kadar yılda silinir" gibi kesin süre veren bilgilere temkinli yaklaşın.

Protestolu senet sorgulama

Kendi kaydınızı e-Devlet'teki TBB Risk Merkezi Raporu hizmetinden ücretsiz görebilirsiniz; bu kanaldan gerçek kişiler ve gerçek kişilerin ticari işletmeleri günde bir, ayda dört, yılda 24 rapor alabilir (Risk Merkezi e-Devlet SSS). Şirketler raporu Risk Merkezi'ne veya başvuru kabul eden bankalara başvurarak alır. Sık karıştırılan Findeks notu ise Türkiye Bankalar Birliği'nden ayrı bir tüzel kişilik olan KKB Kredi Kayıt Bürosu'nun hizmetidir.

Alacaklı olarak müşterinizin raporunu kendiniz sorgulayamazsınız; Risk Merkezi bilgileri üçüncü kişilerle ancak kişinin onayıyla paylaşılır. Yüksek tutarlı senet almadan önce müşterinizden raporunu sizinle paylaşmasını isteyebilirsiniz.

Protestolu senet muhasebe kaydı

Tek Düzen Hesap Planı'nda müşteriden alınan senetler 121 Alacak Senetleri hesabında izlenir. 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı ise resmî tanımında "protesto edilmiş" senetli alacakları da kapsar (1 Sıra No'lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği). Bu yüzden protesto edilen senet 121'den 128'e aktarılır.

Örnek senaryo: Ankara'da yapı malzemesi satan 9 kişilik bir toptancı, 14 Eylül 2026'da bir inşaat firmasına 50.000 TL'lik mal sattı ve vadesi 16 Kasım 2026 olan bir senet aldı. Senet ödenmedi ve protesto edildi; banka protesto masrafı olarak 1.000 TL'yi hesaptan düştü. Firma ve tutarlar örnektir, masraf tutarı varsayımsaldır.

4a ve 4b birbirinin alternatifidir: Borçlu öderse 4a, ödemezse 4b ve ardından 5a-5b veya 6 numaralı kayıtlar yapılır. Dikkat edilecek noktalar:

• Masrafı borçludan istemeyecekseniz 3 numaralı kayıtta 128 yerine bir gider hesabı (genellikle 770 Genel Yönetim Giderleri) kullanılır; seçimi mali müşavirinizle netleştirin.
• Her protestoda karşılık ayrılamaz. Ticari faaliyetle ilgili olmak şartıyla iki tür alacak şüpheli sayılır: dava veya icra safhasındaki alacaklar ile protestoya veya birden fazla yazılı istemeye rağmen ödenmeyen ve 2026 için 25.000 TL'yi aşmayan alacaklar (VUK madde 323; tutar 588 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği ile belirlendi). Örnekteki 50.000 TL bu sınırı aştığı için karşılık ancak icra takibi başladıktan sonra ayrılabilir.
• Teminatlı alacakta karşılık yalnızca teminatı aşan kısım için ayrılır; sonradan tahsil edilen tutar tahsil edildiği dönemde gelir yazılır (VUK madde 323).
• Değersiz alacak: Mahkeme kararı veya kanaat verici bir belgeyle tahsil imkânı kalmadığı anlaşılan alacak, kayıtlı değeriyle zarara geçirilir (VUK madde 322).
• İşletme hesabı esasında karşılık hesabı kullanılmaz; şüpheli alacak defterin gider kısmına, sonradan tahsil edilen tutar gelir kısmına yazılır (VUK madde 323).

Örnek: bir senedin vadeden icraya yolculuğu

Aynı senaryoyu takvim üzerinde izleyelim. Örnekteki protesto süresi hafta içine denk geldiği için tatil uzaması yoktur.

Senette ciranta olsaydı, hamilin cirantalara karşı hakları protesto tarihinden bir yıl sonra, yani 18 Kasım 2027'de zamanaşımına uğrayacaktı (TTK madde 749/2).

Alacaklı işletme için kontrol listesi

Protestolu senet sorununun büyük kısmı senedi aldığınız gün başlar. Senet aldığınız her müşteri için şu listeyi kullanın:

• Senedi alırken: "Bono" veya "emre yazılı senet" ibaresi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası olmalıdır (TTK madde 776). Borçlunun kimlik numarasını da yazdırın.
• Vade takvimi tutun: Vadesi yaklaşan senetleri haftalık listeleyin, her senet için "vade + 2 iş günü" son protesto tarihini not edin.
• Bankayla şartları netleştirin: Tahsile veya teminata verdiğiniz senetlerde protesto talimatını ve masraf koşullarını yazılı öğrenin.
• Vade günü harekete geçin: Ödeme gelmediyse aynı gün borçluyu arayın; ödeme sözü süreyi uzatmaz.
• Protestodan sonra: Dört iş günü içinde ihbarı yapın, senedi 128'e aktarın, masrafı kaydedin ve senedin aslını saklayın; icra takibinde aslı istenir.
• Ödeme gelirse: Senedin aslını ve protesto belgesini makbuzla teslim edin ve bir tahsilat makbuzu düzenleyin.
• Dönem sonunda: Açık senetleri müşterilerinizle cari mutabakat yaparak teyit edin, karşılık şartlarını mali müşavirinizle gözden geçirin.
• Mağazada senetle satış yapıyorsanız: Ödeme planını ve senetleri aynı yerden yönetmek için taksitli satış programımıza göz atın.

Evobulut'ta protestolu senet takibi

Evobulut'ta müşteri senetleri Finans yönetimi → Çek senet bordro ekranından izlenir. Senedi aldığınızda "İşlem bordrosu müşteri senedi" ile bordro oluşturur, "Evrak ekle" ile senedi bordroya bağlarsınız (çek senet bordrosu kılavuzu). Her senedin bir durumu vardır: Portföyde, Ciro Edildi, Teminata Verildi, Tahsile Verildi, Protesto Edildi, Karşılıksız, Tahsil Edilemiyor ve Tahsil Edildi.

Protesto anında yapacağınız işlem, senedin nerede olduğuna göre değişir:

• Bankaya verdiğiniz senet protesto edildiyse bordroda senedi seçip durumunu "Protesto Edildi" yaparsınız (bankada protestolu senet kılavuzu).
• Portföyünüzdeki senet için aynı adımlar geçerlidir (portföyde protestolu senet kılavuzu).
• Protestolu senet size geri geldiyse "Müşteriden protestolu senet iadesi" işlem türüyle senedi portföye alırsınız, durumu "Karşılıksız" olur (protestolu senet iadesi kılavuzu).
• Bankada tahsil edilemeyen, protesto edilmiş senetler için "Cirodan tahsil edilen senet" işlem türünü seçersiniz; senedin durumu "Tahsil Edilemiyor" olur (tahsil edilemeyen senet kılavuzu).

Protestoya hiç gelmemek için asıl iş vadeden önce başlar. Evobulut, vadesi yaklaşan çek ve senetler için kontrol paneli ve mobil bildirimle önceden uyarı gönderir; nakit akış raporundaki çek ve senet vade analiziyle önümüzdeki dönemde ne kadar tahsilat beklediğinizi görürsünüz. Çek giriş ve çıkış bordrolarını tek tıkla oluşturabilir, çok sayıda çekin durumunu tek seferde "Tahsile Verildi" veya "Ödendi" yapabilirsiniz. Ayrıntılar çek senet takip programı sayfamızda.

Özet: vadesi geçen senette ne yapmalı?

Protestolu senet, ödenmediği noterce tespit edilmiş senettir. Vadeli senette protesto vade gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmelidir; süre kaçarsa cirantalara başvurma hakkı kaybolur, düzenleyene karşı hak devam eder. Masrafı önce alacaklı öder, sonra borçludan ister; muhasebede senet 121'den 128'e aktarılır ve karşılık için VUK madde 323 şartları aranır.

Bu hafta atabileceğiniz somut adım: Elinizdeki senetleri vade sırasına dizin ve her biri için son protesto tarihini yazın. Bu listeyi elle tutmak yerine vadeleri ve senet durumlarını tek ekrandan izlemek isterseniz Evobulut'u 14 gün ücretsiz deneyin.

Sıkça sorulan sorular

Senet kaç günde protesto olur?

Vadeli bir senet, vade gününü izleyen iki iş günü içinde protesto edilmelidir (TTK madde 714/3). Vade günü hesaba katılmaz; vadesi pazartesi olan senedin protestosu en geç çarşamba çekilir. Sürenin son günü pazar veya resmî tatile denk gelirse süre ilk iş gününe uzar.

Protestolu senet sicilde kaç yıl kalır?

Risk Merkezi'nin resmî açıklamalarında senet kayıtları için belirli bir silinme süresi belirtilmiyor. Bankaya tahsile veya teminata verilmiş senetlerin protesto ve protesto kaldırma bilgileri Risk Merkezi raporunda yer alır ve listede en fazla 50 kayıt gösterilir. Borç ödendiğinde kayıt "protestosu kaldırılan senet" olarak güncellenir.

Protestolu senet nasıl kaldırılır?

Protesto, borcun ödenmesiyle kaldırılır; ödeme protestoyu geriye dönük silmez; senet bankaya verilmişse Risk Merkezi kaydı "protestosu kaldırılan senet" durumuna geçer. Borçlu senet bedelini, faizi ve masrafları hamile öder, senedin aslını ve protesto belgesini makbuzla geri alır (TTK madde 727). Risk Merkezi kaydında hata varsa düzeltme talebi kaydı bildiren bankaya yapılır.

Protesto masrafını kim öder?

Masrafı önce protestoyu çektiren alacaklı öder, ardından senet bedeli ve faizle birlikte borçludan veya cirantadan ister (TTK madde 725). Senedi düzenleyen "gidersiz" kaydı koyduğu hâlde protesto çektirilmişse masraf alacaklıda kalır (TTK madde 722).

Protestolu senet ciro edilebilir mi?

Edilebilir, ancak protestodan veya protesto süresi geçtikten sonra yapılan ciro yalnızca alacağın temliki (devri) hükmünü doğurur (TTK madde 690). Bu durumda senedi devralan, kambiyo senedine özgü korumadan tam yararlanamaz; borçlu, önceki alacaklıya karşı ileri sürebileceği itirazları ona da ileri sürebilir.

Protestosuz senet nedir?

Hukuki anlamda protestosuz senet, üzerinde düzenleyen, ciranta veya aval verenin imzasıyla "gidersiz" ya da "protestosuz" kaydı bulunan senettir (TTK madde 722). Bu kayıt hamili cirantalara başvurmak için protesto çektirme yükünden kurtarır; senedi süresinde ödemeye sunma ve ihbar yükümlülüğü devam eder.

Bankaya verilen senet protesto olursa ne olur?

Uygulamada banka, ödenmeyen senedi süresi içinde notere protesto ettirir, masrafları hesabınıza yansıtır ve senedi protesto belgesiyle size iade eder. Protesto bilgisi Risk Merkezi raporunda yer alır ve bankalarla paylaşılır. Teminattaki senetlerde kredi sözleşmenize göre banka teminatı tamamlamanızı isteyebilir.

Protestolu senette zamanaşımı ne kadar?

Senedi düzenleyen asıl borçluya karşı zamanaşımı vadeden itibaren 3 yıldır (TTK madde 749 ve 779). Hamilin cirantalara karşı hakları protesto tarihinden itibaren 1 yıl, senedi ödeyen bir cirantanın önceki cirantalara karşı hakları ise ödeme veya dava tarihinden itibaren 6 ay içinde zamanaşımına uğrar.